«یهوه، خدای ما، خداوندِ یکتاست»
«بشنو، ای اسرائیل: یهوه، خدای ما، خداوندِ یکتاست.»—تَثنیه ۶:۴.
قرنهاست پیروان مذهب یهودیت در نیایش و دعایشان شش کلمهای را که در متن عبری تَثنیه ۶:۴ آمده است صبحها و شبها بر زبان جاری میکنند. این دعا «شِمَع» نامیده میشود که اولین واژهٔ این آیه است. با این دعا، یهودیان وقفشده سرسپردگی و وقف خود به خدا را اعلام میکنند.
این کلمات بخشی از آخرین سخنرانی موسی به قوم اسرائیل در سال ۱۴۷۳ ق.م. بود. در آن زمان اسرائیلیان در دشت مُوآب گرد آمده بودند و در آستانهٔ عبور از رود اردن و تصاحب سرزمین موعود بودند. (تثنیه ۶:۱) موسی که ۴۰ سال رهبری آن قوم را بر عهده داشت، آنان را ترغیب میکرد که در رویارویی با مشکلاتی که پیش رو داشتند، شجاع باشند. آنان باید به یَهُوَه خدایشان اعتماد میکردند و به او وفادار میماندند. قاعدتاً این سخنان پایانی موسی تأثیر عمیقی بر قوم گذاشت. پس از اشاره به ده فرمان و دیگر قوانینی که یَهُوَه خدا به قوم داده بود، موسی کلمات پرقدرتی را که در تَثنیه ۶:۴، ۵ نگاشته شده است، به زبان آورد.
آیا آن اسرائیلیانی که در آنجا با موسی جمع شده بودند نمیدانستند که یَهُوَه یکتاست؟ قطعاً میدانستند. اسرائیلیانِ وفادار خدای پدرانشان ابراهیم، اسحاق و یعقوب را خدای واحد میدانستند و او را پرستش میکردند. پس اگر چنین است، چرا موسی توجه آنان را به این نکته جلب کرد که خدا «یکتاست؟» آیا یکتا بودن یَهُوَه خدا با آنچه در آیهٔ ۵ آمده است، یعنی محبت به او با تمامی دل و تمامی جان و تمامی قوّت در ارتباط است؟ آنچه در تَثنیه ۶:۴، ۵ آمده است، امروزه چه مفهومی برای ما دارد؟
یکتا بودن یَهُوَه خدا
یگانگی خدا. واژهٔ عبری که در فارسی «یکتا» ترجمه شده است، مفهوم بینظیر و یگانه را نیز در بردارد. یَهُوَه آفریدگار و هستیبخش آسمان و زمین، حکمران عالَم است و او تنها خدای حقیقی است و همچون او خدایی نیست. (۲سموئیل ۷:۲۲) موسی به اسرائیلیان یادآور میشود که پرستش تنها مختص یَهُوَه خداست. آنان نباید همچون قومهای اطرافشان خدایان مختلف را پرستش میکردند. اعتقاد این اقوام بر این بود که برخی از این خدایانِ کاذب بر بخشهایی از طبیعت تسلّط داشتند.
برای نمونه، مصریان خدایانی از قبیل «رَع» خدای خورشید، «نوت» الٰههٔ آسمان، «گِب» خدای زمین، «هاپی» خدای نیل داشتند و برخی حیوانات را مقدّس میشمردند. یَهُوَه از طریق ده بلا به مصریان نشان داد که برتر از این خدایان کاذب است. خدای اصلی کنعانیان بَعَل، خدای باروری بود که خدای آسمان، باران و طوفان نیز خوانده میشد. در مناطق مختلف، خدایان دیگری نیز بودند که بَعَل خوانده میشدند. (اعداد ۲۵:۳) اسرائیلیان باید به یاد میداشتند که «یهوه خداست» و او «خداوندِ یکتاست.»—تثنیه ۴:۳۵، ۳۹.
خدایی تغییرناپذیر و وفادار.
این گفتهٔ موسی که یَهُوَه «خداوندِ یکتاست» این مفهوم را نیز در بر دارد که همیشه مقاصد و اعمال او قابل اعتماد است. یَهُوَه خدا، خدایی چندگانه نیست، خدایی نیست که اعمالش قابل پیشبینی نباشد. بلکه او خدای حقیقی است، همیشه باثبات، امین و وفادار. یَهُوَه خدا به ابراهیم وعده داد که نوادگان او سرزمین موعود را به میراث خواهند برد. او برای به تحقق رساندن این وعدهاش، اعمال شگرف و عظیم انجام داد. گذشت ۴۳۰ سال نیز از عزم یَهُوَه خدا برای به تحقق رساندن وعدهٔ او نکاست.—پیدایش ۱۲:۱، ۲، ۷؛ خروج ۱۲:۴۰، ۴۱.
موسی به قوم یادآور شد که یَهُوَه در محبت به آنان و توجه و مراقبت از آنان تغییر نمیپذیرد. از این رو اسرائیلیان باید یَهُوَه خدا را با تمام دل، جان و قدرتشان دوست میداشتند و خود را تماماً وقف او میکردند. فرزندان نیز باید همین راه را پیش میگرفتند. والدین وظیفه داشتند در هر فرصتی تعالیم یَهُوَه خدا را در دل فرزندانشان جای دهند.—تثنیه ۶:۶-۹.